Geef God de schuld (12)

Waarom? (2)

“Waarom ben je in woede ontstoken en waarom heb je jouw hoofd laten zakken?” (Genesis 4:6) God wacht niet op het antwoord, maar stelt er een vraag achteraan: “Is het niet zo dat je, als je het goede doet, jouw hoofd kunt opheffen?” (Genesis 4:7). Die vraag is bijzonder omdat hij van God komt. Dat maakt hem retorisch. Dat wil zeggen dat het een vraag is waar het antwoord al in zit. Je weet dat als je nu antwoordt dat dat niet zo is, je het pleit gaat verliezen. Dus als je God zou antwoorden “Nee, ook als ik het goede doe is er reden om boos te zijn”, dan ga je het van God niet winnen op dit punt. Deze vraag is eigenlijk geen vraag maar onderwijs. “Kaïn, als jij het goede doet, kun je je hoofd opheffen.” Als je het goede doet (offer brengen) kun je rechtop gaan, ben je niet afhankelijk van mijn aandacht, laat staan de goedkeuring of het applaus van medemensen. Aangezien je boos wordt als je geen aandacht krijgt voor jouw offer doe je er goed aan jezelf eens onder de loep te nemen. Waar doe jij de dingen voor? Omdat je ze goed vindt om te doen of om goedkeuring en waardering te krijgen? God legt dus blijkbaar de waarde van de daad in de intentie van de dader. Maar hij zegt daarmee geenszins dat het fout is om dingen te doen voor de aandacht. Het gaat om de vraag of het goed is om te doen. Dus: Waarom is Kaïn boos? read more

Geef God de schuld (11)

Waarom???

Na de eerste twee verzen van Genesis 4 (zie vorige blog) komt God in het derde vers weer ter sprake. Hij is niet zelf aan het woord maar wordt door de mens aanwezig gemaakt op aarde: “En het gebeurde na verloop van dagen dat Kaïn van de opbrengst van de aardbodem aan de HEERE een offer bracht.” (Genesis 4:3). Let op dat het Kaïn (zie blogje 10) is die begint met het dienen van de HEERE. Denk niet te min over deze man. Hij gaat vóór en hij gaat voorop en dat doet hij religieus zeker niet onverdienstelijk. Je mag wat mij betreft allerlei duidingen geven aan wat Kaïn doet, maar ik denk dat menig gelovige ouder het geweldig zou vinden als de oudste uit het gezin deze stap naar God zou zetten. Maar als je heel even zou willen wachten dan word je getuige van een enorme scheur in deze religieuze constructie en ouderlijke tevredenheid. Ook al wordt de naam van God erbij genoemd. read more

Geef God de schuld (10)

Het basisconflict

God en mens samen op weg in de wereld na de Hof van Eden. Dat woordje “samen” dienen we alleen wel genuanceerd te lezen. Want de eerste stappen neemt de mens alleen ook al noemt hij/zij er de naam van God bij. En ook hier is de bijbel kristaleerlijk. “1 En Adam had gemeenschap met Eva, zijn vrouw, en zij werd zwanger en baarde Kaïn, en zei: Ik heb een man van de HEERE gekregen!” (Genesis 4) Adam en Eva “gaan hun gang”. Nu zul je denken: Ja, en?….. Dat is toch de bedoeling? Zeker, maar lees even secuur. Geslachtsgemeenschap, zwanger, baren en naam geven. Logische volgorde. Maar de naam van het kind moet ons wakker maken. Kaïn, Qajin in het Hebreeuws. read more

Geef God de schuld (9)

Voor de goede orde: Door een samenstand van omlopigheden heb je lang moeten wachten op het vervolg van deze serie. Ik zal je niet vermoeien met de ins en out van die samenloop van omstandigheden. Laten we het er op houden dat mijn regelmaat zoek was en ik me dus moest concentreren op wat echt moest gebeuren. Maar nu is er weer wat ruimte en gaan we verder.

De vloek van God (Genesis 3:14-19).

In deze vloek gaan drie bewegingen hand in hand. De eerste beweging is die van Gods handelen: Ik zal …. Zo lezen we in vers 15: Ik zal vijandschap zetten. En in vers 16: Ik zal uw moeite groot maken. God laat zich als handelende persoon niet uit de wereld zetten. De tweede beweging is het handelen van de mens en de gevolgen daarvan. Zo lezen we dat de mens zal begeren (vers 16), zal heersen (vers 16) en zwoegen (vers 17). De derde beweging lijkt passief: De aarde zal vervloekt zijn en dorens en distels laten opkomen. Die derde beweging laten we voor dit moment voor wat het is, want met dorens en distels is op zich niets mis totdat de mens gaat bepalen waar ze wel of niet zouden mogen groeien. We houden het voorlopig bij de eerste twee bewegingen in de vloek van God. read more

Geef God de schuld (8)

Straft God de mens?

Ik ben me bewust dat deze serie wellicht een kant op gaat die je niet hebt geleerd en dus ook niet had verwacht. Te vaak wordt in mijn ogen geroepen dat we God niet de schuld mogen geven van het debacle van onze wereld. De mens, jij en ik, moeten de verantwoordelijkheid houden voor alles wat verkeerd gaat en mensen elkaar en de schepping aandoen. Als God daar verantwoordelijk voor zou zijn zouden, zo is de gedachte, vele miljoenen mensen hun geloof, hoop en zingeving verliezen. Maar naar mijn bescheiden mening is het juist niet zo. Als de mens verantwoordelijk zou zijn voor al die ellende zou er helemaal geen hoop meer zijn. God zou een (excusez le mot) zwakkeling zijn van wie je vooral niets moet verwachten. Daarom vind ik het zo belangrijk om het bijbelse pad af te wandelen en me af te vragen wat de bijbel daar nu eigenlijk van vindt. En tot op heden lees ik dat God de schuld (en dus de verantwoordelijkheid) op zich neemt. read more

Geef God de schuld (7)

Wie is hier nu eigenlijk verantwoordelijk?

Genesis 3 beschrijft de aardse werkelijkheid op een nogal pijnlijke manier. De mens krijgt van God een keuze, wil zelf kiezen en kiest zelf. Maar die keuze levert een wereld van schaamte op, die begint in het hart van de mens zelf. Nu is schaamte ook een onaangename emotie. Toch is het goed er op dit moment van de serie even bij stil te staan. Schaamte is namelijk een reactie op afwijking van een norm of normen. Dat kunnen je eigen normen zijn of die van anderen. Anders gezegd: Als een lichaamsgewicht van 75 kilo als norm wordt gezien voor iemand die 1.85 meter lang is kan schaamte groeien met elke kilo die iemand van 1.85 meter zwaarder is dan 75 kg. En in dat geval maakt het niet zo heel veel uit of die norm alleen maar in jouw eigen hoofd zit of dat die norm collectief is. De kracht van de norm wordt als even sterk ervaren. Natuurlijk is de kans op schaamte wat groter als de hele wereld om je heen dezelfde norm hanteert, maar we weten ook dat wat in jouw hoofd zit zeker zo sterk is als de hele wereld om je heen. Een mens kan zelfs tegen de hele wereld in volhouden dat hij of zij te dik is en dus minder of helemaal niet moet eten. Wat de mensen die van je houden en de therapeuten ook zeggen of doen. read more

Geef God de schuld (6)

“Ja, maar ….”

God en mens praten nog en het eerste antwoord van de mens was to the point. “Ik hoorde u en verborg mij, want ik ben naakt.” Maar hoe kon de mens dat weten als niemand hem dat heeft verteld? Natuurlijk is het feit daar. De mens droeg geen kleding. Maar de schaamte-lading van naakt zijn heeft hij alleen zichzelf verteld. En dat is een erg ingewikkeld psychologisch proces. Schaamte was er niet toen alles volgens God nog “zeer goed” was. “En zij waren beiden naakt, Adam en zijn vrouw, maar zij schaamden zich niet.” (Gen. 2:25 HSV) En nu was het er opeens wel en daarom verborgen zij zich op het moment dat de stilte van de avond hen als stem van God in het hart klonk. Zij verborgen zich in de natuur. Een wat dwaze reactie zagen we al. Maar de mensheid doet tot op de dag van vandaag hetzelfde. Wij verbergen ons in uiterlijke fraaiheid of juist in schaamteloze naaktheid. Wij verbergen ons in macht over medemensen of juist in machteloosheid. Maar diep van binnen klinkt in de stilte onuitroeibaar de vraag: “Mens, waar zit je nu?” En hoeveel je er ook bovenop stapelt op een dag, in de stilte van jouw levensavond, komt die vraag als laatste vraag van de aardse tijd onbedwingbaar naar boven. Vlak voor je laatste adem en een paar uur voordat je wordt afgelgd en je in al je resterende naaktheid zichtbaar wordt. read more

Geef God de schuld (5)

“En zij hoorden ……

Dit blogje begint met een heel ingrijpend woord. “Zij hoorden de stem van God in de avondwind.”

Je kent me inmiddels een beetje en kunt weten dat er een leesvraag komt. Lees ik nu goed dat zij bij het vallen van de avond, toen alles tot rust kwam, in de wind de stem van God hoorden? Wat is deze stem anders dan de stem van de slang? Wat maakt dat deze stem geen projectie is? Voor doorgewinterde gelovigen kan dit een dodelijke vraag zijn. We willen immers dat God letterlijk spreekt, hoorbaar spreekt en niet als een “stille stem in het hart”. Gods stem moet onweerlegbaar zijn, niet voor tweeërlei uitleg vatbaar. Ook al weten we dat het godsvolk de echte stem van God niet kan verdragen. “Maar nu, waarom zouden wij sterven? Want dit grote vuur zou ons verteren; als wij de stem van de HEERE, onze God, nog langer zouden horen, zouden wij sterven.” (Deu. 5:25 HSV). Dus wat wij wensen (de “echte” stem van God) verdragen we niet. Hoe kan God dan terugkeren en tot ons spreken? “Zij hoorden de stem van God in de avondwind.” Letterlijk staat er zelfs, dat zij de stem van God hoorden “als” of “in” de “geest van de dag”. read more

Geef God de schuld (4)

Projectie: We zetten de scene even stil bij het moment dat de slang iets zegt …..

“En de slang sprak tot de vrouw.” (Gen. 3:1)

Of de slang zei letterlijk iets of de vrouw projecteerde haar gedachten op de slang. Het maakt voor de situatie niet uit. De slang kan letterlijk en hoorbaar gesproken hebben of de vrouw kan haar gedachten op de slang hebben geprojecteerd. Het leek net of de slang zei …. In beide gevallen doet zich een hele lastige werkelijkheid aan ons voor. In beide gevallen zegt de bijbel dat God begon. De slang was immers door God gemaakt en de vrouw ook. De eerste onder het eerste “zeer goed” van God en het tweede onder de reparatie van iets dat God niet goed vond, namelijk dat de mens alleen was. In beide gevallen vertelt de bijbel dat het idee en de uitvoering bij God lagen. Er is dus iets uit God of door God ontstaan dat een innerlijk conflict is, kan worden of kan veroorzaken. read more

Geef God de schuld (3)

Iets beginnen is toch niet hetzelfde als verantwoordelijk zijn voor de gevolgen!

Bovenstaande gedachte kan je licht overvallen als je mijn vorige twee blogjes leest. Het lijkt namelijk alsof ik alle verantwoordelijkheid voor wat wij als ellende ervaren in dit leven leg op het bordje van degene die begon. Het is natuurlijk waar dat geen enkel mens om zijn of haar eigen bestaan heeft gevraagd. Maar kun je daarom ook zeggen dat de ellende die je ervaart of aanricht ook niet jouw verantwoordelijkheid is? Als ik een mooie auto bouw en hem meegeef aan een vriend is het dan mijn verantwoordelijkheid dat hij hem total-loss rijdt? Als God een mooie schepping bouwt en die meegeeft aan de mens is het dan Zijn verantwoordelijkheid dat de mens er een puinhoop van maakt? Laten we eens inzoemen op wat de bijbel daarvan zegt. Maar vooraf zeg ik alvast dat er iets niet deugt aan ons duiding van goed en kwaad. read more